Je vrij voelen of vrij zijn

Er zijn dagen dat ik me ongelofelijk vrij voel.
Niet omdat ik niets hoef of omdat ik alle tijd van de wereld heb, maar juist omdat ik doe wat ik mag doen. Mensen begeleiden, vrouwen zien groeien, voelen dat ik verschil maak. Dan voel ik ruimte, zelfs als mijn agenda vol is. Vrijheid is voor mij nooit de afwezigheid van werk geweest. Het is eerder het gevoel dat wat ik doe klopt met wie ik ben.

Toch hoor ik het vaak om me heen. “Jij werkt zoveel, Karin, wanneer ben jij nou eens vrij?”
En elke keer glimlach ik, want ik begrijp de vraag. In een wereld waar vrije tijd gelijkstaat aan ontspanning, lijkt het vreemd als iemand zegt dat ze zich vrij voelt terwijl ze bijna altijd aan het werk is. Maar vrijheid heeft voor mij een andere betekenis gekregen. Vrijheid is niet hoeveel tijd je overhoudt, maar hoeveel ruimte je voelt in de tijd die je hebt.

Het CBS publiceerde onlangs dat Nederlanders gemiddeld 42 uur per week besteden aan werk, huishouden en zorg. Slechts 19 uur per week blijft over als ‘vrije tijd’. En toch blijkt uit onderzoek van het SCP dat maar liefst 60% van de mensen zegt “niet genoeg vrije tijd” te ervaren. Vrije tijd is dus niet hetzelfde als vrijheid. Het heeft te maken met hoe je leeft, niet met hoeveel ruimte je plant. Want eerlijk die 19 uur per week zijn niet voor mij weggelegd… of beter gezegd die claim ik niet.

Soms denk ik terug aan vroeger, toen vrijheid iets praktisch was. Een dagje zonder verplichtingen, geen afspraken, geen mails. Maar naarmate ik ouder word, merk ik dat de echte vrijheid van binnen begint. Het moment dat ik voel dat ik leef in plaats van geleefd te worden. Dat ik zelf mag bepalen hoe ik mijn energie geef en aan wie. Dat ik mag voelen wat klopt, in plaats van doen wat hoort.

Het is een dunne lijn. Want ja, ik werk veel. Maar het voelt niet als werken. Het voelt als leven in de vorm van werken. Elke vrouw die binnenstapt in onze studio brengt een stukje van dat leven met zich mee. Soms in tranen, soms met hoop, soms met wanhoop. Ik begeleid, ik luister, ik raak aan, ik adem mee. En elke keer als iemand weer een stukje thuiskomt in zichzelf, voel ik ook vrijheid. Omdat het me herinnert waarom ik hier ben.

Vrij zijn is niet hetzelfde als vrij voelen. Vrij zijn is een feit, een kalenderding. Vrij voelen is een ervaring. Je kunt alle tijd van de wereld hebben en je toch gevangen voelen in verwachtingen, schuld, druk. Of je kunt vol in het leven staan, midden in de drukte, en juist daar ruimte ervaren. Vrijheid is niet wat buiten je gebeurt, maar wat binnen je verschuift.

In mijn werk bij bedrijven zie ik dat verschil ook. Medewerkers die vrijheid voelen, presteren beter, verzuimen minder, lachen meer. Onderzoek van TNO toont aan dat autonomie, het gevoel dat je invloed hebt op wat je doet een van de sterkste voorspellers is van werkgeluk. Mensen die autonomie ervaren, hebben 25% minder kans op burn-outklachten. Niet omdat ze minder uren maken, maar omdat ze betekenis ervaren in wat ze doen.

Ik zie dat elke dag terug in de vitaliteitsmetingen die we doen: mensen die zich verbonden voelen, scoren letterlijk beter. Hun hartslagvariabiliteit een maat voor veerkracht is hoger. Hun herstel ’s nachts is dieper. Hun energie is voller. Dat zijn geen abstracte begrippen, dat is het lichaam dat zegt: ik leef.

Toch blijven we vaak hangen in het idee dat vrijheid te maken heeft met “minder doen.” Minder werken, minder zorgen, minder verplichtingen. Terwijl vrijheid juist begint bij meer voelen. Meer bewust zijn. Meer aanwezig durven zijn in wat er is. Zelfs in het ongemak. Misschien juist daar.

Ik herinner me een vrouw in mijn praktijk, begin vijftig, moeder van drie, in de overgang. Ze zei: “Ik voel me gevangen in mijn eigen leven. Alles draait, maar ik draai niet meer mee.” We gingen samen kijken. Niet naar wat ze minder moest doen, maar naar wat ze meer mocht voelen. Twee maanden later zei ze: “Ik heb nog steeds dezelfde agenda, maar ik voel me lichter. Vrijer.” Vrijheid zat niet in de buitenwereld. Ze zat al die tijd in haarzelf.

We leven in een tijd waarin vrijheid bijna een product is geworden. We kopen het in vakanties, yogaweken, stilteweekenden. We plannen rust. We boeken stilte. Terwijl echte vrijheid juist is: niet hoeven ontsnappen. Gewoon kunnen zijn, ook als het leven lawaai maakt.

Ik heb weinig vrije tijd. Echt weinig. Maar ik voel me vrij. Omdat ik gekozen heb voor een leven waarin ik mag doen wat klopt. En ja, dat vraagt wat. Het vraagt discipline, organisatie, grenzen stellen. Maar het geeft iets veel groters terug: een gevoel van zin, van richting, van thuiskomen. En misschien is wel de allergrootste vrijheid dat ik deze mag en kan nemen door de steun van mijn partner en kinderen.

Vrijheid zit voor mij niet in het loslaten van alles, maar in het vasthouden van wat waarde heeft. In het durven kiezen voor jezelf, ook als dat betekent dat je anders leeft dan anderen. Vrijheid is de moed om trouw te zijn aan wie je bent. Ook als de wereld iets anders van je vraagt.

Misschien herken jij dat ook. Dat verlangen naar meer ruimte, meer lichtheid, meer adem. Misschien voel je ook die spanning tussen moeten en willen, tussen tijd en betekenis. Dan wil ik dit zeggen: vrijheid is niet iets wat je pas later krijgt, het is iets wat je nu mag voelen. Het begint met één gedachte: dit is mijn leven.

En als je dat echt durft te voelen, ook maar even, dan opent er iets. Dan beweegt er iets. En dat is vrijheid.

💛
Karin van Dreumel – Zon voor Jou, Doetinchem